Kto odpowiada za wdrożenie standardów?

Wdrożenie standardów ochrony małoletnich spoczywa na organie zarządzającym placówką medyczną. Zaznaczenie odpowiedzialności w tym względzie wydaje się dość istotne, w szczególności w kontekście kar przewidzianych w ustawie:

• za zatrudnienie osoby karanej za przestępstwa na tle seksualnym czeka kara aresztu, ograniczenia wolności lub grzywna nie niższa niż 1000 zł,
• za brak wdrożenia standardów ochrony małoletnich kara do 250 zł lub kara nagany, a w wypadku ponownego stwierdzenia braku wdrożenia grzywna nie niższa niż 1000 zł.

Co musi zrobić pracodawca przed zatrudnieniem pracownika?

Pracodawca ma obowiązek sprawdzić, przed zatrudnieniem kandydata, czy jego dane są obecne w Rejestrze z dostępem ograniczonym lub w Rejestrze osób, w stosunku do których Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 wydała postanowienie o wpisie w Rejestrze. Mowa tutaj o Rejestrze Sprawców Przestępstw na tle Seksualnym. Natomiast kandydat musi przedstawić zaświadczenie o niekaralności z Krajowego Rejestru Sądowego – chodzi dokładnie o przestępstwa określone w rozdziale XIX (przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu) i XXV (Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności) Kodeksu karnego, w art. 189a (handel ludźmi) i art. 207 (znęcanie) Kodeksu karnego oraz w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2023 r. poz. 172 oraz z 2022 r. poz. 2600).

A co jeśli kandydat nie ma polskiego obywatelstwa?

Osoba, która posiada inne obywatelstwo niż polskie musi przedłożyć pracodawcy:

• informację z rejestru karnego danego państwa uzyskiwaną do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z kontaktami z dziećmi,
• oświadczenie o państwie lub państwach, w których zamieszkiwała w ciągu ostatnich 20 lat (innym niż Polska oraz państwo obywatelstwa) wraz z informacją z rejestrów karnych tych państw uzyskiwaną do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z kontaktami z dziećmi,
• w wypadku gdy dane państwo nie przewiduje wydania takiej informacji, kandydat ma obowiązek przedłożyć informację z rejestru karnego tego państwa,
• natomiast jeśli dane państwo nie prowadzi rejestru karnego, kandydat musi złożyć oświadczenie o niekaralności.
• Kandydat składa wszystkie informacje pod groźbą odpowiedzialności karnej.

Co pracodawca musi zrobić z uzyskanymi informacjami?

Pracodawca musi utrwalić w formie fizycznej – w wydruku – powyższe dane, jakie otrzymał od kandydata. Powinien umieścić je aktach osobowych pracownika albo dokumentacji dotyczącej osoby dopuszczonej do działalności związanej, w tym wypadku, z leczeniem małoletnich.

Standardy ochrony małoletnich- co powinny zawierać?

Przygotowując standardy ochrony małoletnich, organ zarządzający placówką medyczną powinien kierować się poniższymi zasadami:

• zgodnie z charakterem danej placówki (np. gabinet stomatologiczny) kierownik placówki powinien określić zasady zapewniające bezpieczne relacje pomiędzy małoletnim a personelem placówki, w szczególności zachowania, które są niedozwolone wobec małoletnich,

Niniejszy punkt powinien wymieniać zasady, jakimi powinni kierować się pracownicy placówki, wskazywać zachowania dozwolone oraz niedozwolone. W szczególności warto stworzyć tutaj katalog zachowań niedozwolonych wobec małoletnich, który zawierałby jasne określenie jakie zachowania nie są akceptowalne albo pod jakimi warunkami są akceptowalne (przykładowo: kontakt fizyczny możliwy jest jedynie w celu przeprowadzenia badania lekarskiego).

• organ zarządzający placówką powinien określić zasady postępowania w wypadku krzywdzenia małoletniego albo też posiadania informacji na temat krzywdzenia osoby małoletniej, należy wyznaczyć osobę odpowiedzialną za składanie zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego (policji), zawiadomienie sądu opiekuńczego, wszczęcie procedury Niebieskiej Karty.

Niniejszy punkt odnosi się zarówno do pracowników, którzy dopuszczą się zachowań niedozwolonych, ale także do opiekunów prawnych lub faktycznych dziecka, z którymi dziecko zjawiło się w placówce- standardy powinny określać sposób interwencji w każdej z tych sytuacji.  Rola placówek medycznych jest tutaj bardzo ważna- często to właśnie lekarz w czasie badania może dostrzec objawy krzywdzenia dziecka i jest bardzo ważne, aby wiedział, jak zachować się w takiej sytuacji. Procedura może wskazywać sposób prowadzenia rozmowy z rodzicami lub opiekunami, a także sytuacje, w których należy zawiadomić organy państwowe (np. policję) i kto jest odpowiedzialny za przygotowanie takiego zawiadomienia.

• w nawiązaniu do powyższego bardzo ważne jest, aby zadbać o odpowiednie przeszkolenie personelu oraz odpowiednie udokumentowanie tej czynności.

Odpowiednie przeszkolenie jest konieczne, aby pracownicy wiedzieli, w jaki sposób stosować procedurę w praktyce. W placówce należy wyznaczyć osobę, która będzie odpowiedzialna za przygotowanie personelu placówki do stosowania standardów oraz dokumentowanie tej czynności. Ciekawe materiały szkoleniowe przygotowała m.in. Fundacja dajemy dzieciom siłę, która już od lat zajmuje się przedmiotową problematyką – na pewno warto w tym zakresie skorzystać z udostępnionych przez Fundację materiałów.

• kierownik placówki nie ustanawia standardów tylko jeden raz, aby stale funkcjonowały – konieczne jest ich stały przegląd i aktualizacja, muszą one dostosowane i dobrane pod dana placówkę w sposób praktyczny.

Standardy powinny podlegać cyklicznej weryfikacji, przynajmniej jeden raz na 2 lata, a wnioski z tej weryfikacji powinny zostać udokumentowane na piśmie.

• koniecznie należy zadbać o zasady i sposób udostępniania rodzicom albo opiekunom prawnym lub faktycznym oraz małoletnim standardów do zaznajomienia się z nimi i ich stosowania (muszą mieć do nich łatwy dostęp).

Standardy powinny zostać udostępnione w placówce oraz na stronie internetowej w dwóch wersjach- wersji pełnej oraz skróconej, skierowanej do małoletnich, która zawiera informacje dla nich istotne. Niezależnie od powyższego, wersja pełna standardów również powinna być sporządzona w taki sposób, aby być zrozumiała dla osób małoletnich.

• kierownik placówki musi zadbać o wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za przyjmowanie zgłoszeń o zdarzeniach zagrażających małoletniemu i udzielenie mu wsparcia,

Zazwyczaj w placówce zostanie wyznaczona jedna osoba, która będzie całościowo sprawować opiekę nad standardami- przeprowadzi szkolenie, będzie przyjmowała zgłoszenia o incydentach, a także je dokumentowała, jak również sporządzała zawiadomienia do organów państwowych w tym zakresie.

• należy określić sposoby dokumentowania i zasady przechowywania ujawnionych i zgłoszonych incydentów,

W tym przypadku należy ustalić, w jaki sposób będziemy dokumentować incydenty, np. w formie odpowiedniego rejestru i w jaki sposób będziemy przechowywać dokumenty z tym związane, uwzględniając przy tym fakt, że dokumenty te mogą być także niezbędne do udostępnienia odpowiednim organom państwowym, prowadzącym postępowanie w danej sprawie.

• należy określić zasady korzystania z urządzeń elektronicznych z dostępem do sieci Internet, a także procedury ochrony małoletnich przed szkodliwymi treściami oraz zagrożeniami,

Ten punkt dotyczy zarówno personelu, jak i małoletnich. Placówka może wprowadzić określone ograniczenia w tym zakresie z uwagi na dobro małoletnich, może także prowadzić określone działania informacyjne na temat szkodliwości korzystania z urządzeń elektronicznych. Zasady te mogą także obejmować uregulowania odnośnie zasad ochrony wizerunku małoletnich.

• należy również ustalić wymogi dotyczące bezpiecznych relacji między małoletnimi, a w szczególności zachowania niedozwolone,

W tym przypadku, należy ustalić katalog zachowań niedozwolonych, do których może dojść w relacjach pomiędzy małoletnimi bezpośrednio. Celem tego punktu jest zapobieganie wszelkim formom krzywdzenia, dyskryminacji i przemocy ze strony innych małoletnich.

• wreszcie należy ustalić zasady ustalania planu wsparcia dla małoletniego po wykryciu krzywdzenia.

Sposób ustalenia tych zasad zależny będzie od rodzaju placówki i tego, czy dziecko będzie uczęszczało do placówki po zaistniałym incydencie. Placówka powinna jednak ustalić takie procedury, które pozwolą na zaproponowanie określonych form wsparcia dla małoletniego, np. określenia zasad komunikacji z małoletnim oraz jego rodziną, przeprowadzenie określonych form terapii itp.

Co jeszcze należy uwzględnić?

W standardach należy także uwzględnić sytuację dzieci niepełnosprawnych oraz dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Placówka może w tym zakresie przewidzieć specjalne udogodnienia dla dzieci niepełnosprawnych, które ułatwią im poruszanie się po placówce, ale także uwzględnią ich niestandardowe potrzeby. Bardzo ważne w tym zakresie jest przeszkolenie personelu, który powinien być szczególnie wyczulony na te kwestie i służyć osobom z niepełnosprawnościami szczególną pomocą i wsparciem.

Celem wdrożenia standardów ma być zapewnienie dzieciom przebywającym w placówce bezpieczeństwa- zarówno ze strony personelu, jak i ze strony innych osób, w tym osób bliskim małoletniemu. Najważniejszym zadaniem wprowadzonych przepisów jest wprowadzenie jasnych zasad, kiedy i w jaki sposób powinniśmy reagować na krzywdzenie małoletniego i jakie kroki należy podjąć.

Wdrożenie standardów ochrony małoletnich musi nastąpić najpóźniej do 15 sierpnia.

Jeśli w Twojej placówce medycznej nie wdrożono jeszcze standardów to warto zająć się tym jak najszybciej, ponieważ do wejścia w życie przepisów zostało naprawdę niewiele czasu.

Skontaktuj się koniecznie z nami, a my pomożemy Ci przygotować wszystkie odpowiednie dokumenty na czas.

Zapoznaj się z artykułem dotyczącym wdrożenia Standardów Ochrony Małoletnich w placówkach hotelowych i turystycznych, dostępnym tutaj:

https://paluckiszkutnik.pl/2024/08/01/jak-wdrozyc-standardy-ochrony-maloletnich-w-hotelu/

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (Dz. U. 2016 poz. 862)

Artykuł Jak wdrożyć standardy ochrony małoletnich w placówce medycznej? pochodzi z serwisu Pałucki & Szkutnik Kancelaria Adwokacka Kraków.